TS. Lê Đình Trọng là một trong những nhà nghiên cứu theo đuổi hướng tiếp cận lịch sử Việt Nam Cộng hòa từ góc nhìn kinh tế – hạ tầng. Các công trình của tác giả tập trung vào những lĩnh vực nền tảng của đời sống xã hội miền Nam trước năm 1975, qua đó góp phần tái hiện diện mạo của một giai đoạn lịch sử còn nhiều khoảng trống cần được tiếp tục làm sáng tỏ.

Trước Lịch sử giao thông vận tải Việt Nam Cộng hòa 1955–1975, tác giả đã chủ biên hai công trình chuyên khảo gồm Kinh tế nông nghiệp Việt Nam Cộng hòa (1955–1975) và Lịch sử công nghiệp Việt Nam Cộng hòa (1955–1975). Chuỗi nghiên cứu này cho thấy sự nhất quán trong định hướng học thuật, khi tác giả lựa chọn tiếp cận lịch sử từ cấu trúc kinh tế và hệ thống hạ tầng – một hướng đi mang tính hệ thống, góp phần bổ sung góc nhìn chuyên ngành trong nghiên cứu về Việt Nam Cộng hòa.

Tiếp nối mạch nghiên cứu đó, Lịch sử giao thông vận tải Việt Nam Cộng hòa 1955–1975 do TS. Lê Đình Trọng (chủ biên) là một công trình có giá trị, góp phần làm sâu sắc thêm nhận thức về vai trò của hạ tầng giao thông trong sự vận hành của xã hội miền Nam giai đoạn 1955–1975.

Điểm nổi bật của cuốn sách là cách tiếp cận: xem giao thông vận tải như một yếu tố nền tảng của phát triển kinh tế – xã hội. Trên cơ sở đó, công trình nghiên cứu lịch sử thông qua hệ thống hạ tầng giao thông, qua đó làm rõ không chỉ chức năng kinh tế mà còn là vai trò của giao thông trong quản lý lãnh thổ, kiểm soát xã hội và phục vụ chiến tranh. Kế thừa hệ thống hạ tầng từ thời Pháp thuộc, cùng với sự hỗ trợ từ bên ngoài, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đã từng bước đầu tư, nâng cấp và mở rộng mạng lưới giao thông nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành của bộ máy nhà nước trong bối cảnh chiến tranh.

Về nội dung, cuốn sách được triển khai theo bố cục ba chương rất chặt chẽ. Chương 1 phân tích các tiền đề của hệ thống giao thông vận tải miền Nam trước năm 1955, từ điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội đến quá trình hình thành và phát triển. Chương 2 tái hiện toàn diện hệ thống giao thông vận tải dưới thời Việt Nam Cộng hòa với đầy đủ các loại hình: đường bộ, đường thủy nội địa, đường sắt, đường biển và đường hàng không, đồng thời làm rõ các yếu tố tác động như chính sách và bối cảnh quốc tế. Chương 3 đi sâu phân tích vai trò và tác động của giao thông vận tải đối với kinh tế, xã hội và quân sự, từ thúc đẩy sản xuất, lưu thông hàng hóa đến ảnh hưởng đối với lao động, di dân, đô thị hóa và sự phát triển dịch vụ. Đặc biệt, vai trò chiến lược của giao thông trong chiến tranh cũng được luận giải, góp phần làm rõ cơ chế vận hành của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

Không chỉ có ý nghĩa học thuật, công trình còn cung cấp nguồn tư liệu tham khảo hữu ích cho nghiên cứu và giảng dạy, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức lịch sử trong xã hội.

Có thể khẳng định, Lịch sử giao thông vận tải Việt Nam Cộng hòa 1955–1975 là sự tiếp nối và hoàn thiện hướng nghiên cứu của TS. Lê Đình Trọng. Thông qua cách tiếp cận từ kinh tế – hạ tầng, tác giả đã góp phần phác dựng một bức tranh tương đối toàn diện về một giai đoạn lịch sử, đồng thời khẳng định vị trí của mình trong một hướng nghiên cứu còn nhiều tiềm năng này.

              ThS. Quế Thị Mai Hương

                                                                      Phòng Biên tập và Sách điện tử