Chuyên mục Kinh tế học, Luật học trong Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam số 4 năm 2026 tập hợp các bài viết nghiên cứu có giá trị lý luận và thực tiễn, phản ánh những vấn đề nổi bật đang đặt ra trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội và hoàn thiện hệ thống pháp luật ở Việt Nam hiện nay. Các bài viết Kinh tế tập trung phân tích những chuyển biến của nền kinh tế trong bối cảnh hội nhập quốc tế, chuyển đổi số, phát triển bền vững và đổi mới mô hình tăng trưởng; đồng thời làm rõ các yêu cầu hoàn thiện thể chế, chính sách và nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia. Ở lĩnh vực Luật học, các nghiên cứu đề cập đến việc hoàn thiện pháp luật, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, cũng như nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi pháp luật trong bối cảnh mới. Nhiều bài viết tiếp cận vấn đề dưới góc nhìn liên ngành, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, góp phần cung cấp luận cứ khoa học cho quá trình hoạch định chính sách và hoàn thiện hệ thống pháp luật ở Việt Nam. Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam số 4 năm 2026 xin giới thiệu một số bài thuộc 2 lĩnh vực trên tới độc giả quan tâm:

Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam số 4/2026

Bài viết của TS. Phạm Ngọc Hòa “Các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của hộ gia đình ở tỉnh Đồng Tháp” tập trung phân tích những yếu tố tác động đến thu nhập của hộ gia đình trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay. Thu nhập được xem là nhân tố quan trọng quyết định mức sống, khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội và mức độ chênh lệch giàu nghèo giữa các nhóm dân cư. Vì vậy, việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập của hộ gia đình có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình hoạch định chính sách phát triển kinh tế và an sinh xã hội ở địa phương. Nghiên cứu được thực hiện thông qua khảo sát 399 hộ gia đình tại tỉnh Đồng Tháp vào tháng 6/2025. Trên cơ sở sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính, tác giả đã phân tích và xác định mức độ tác động của các nhân tố đến thu nhập hộ gia đình. Kết quả nghiên cứu cho thấy thu nhập bình quân đầu người của các hộ gia đình tại Đồng Tháp còn ở mức thấp, đạt khoảng 49,1 triệu đồng/năm. Đồng thời, các yếu tố như trình độ học vấn của chủ hộ, số lao động trong hộ, quy mô hộ gia đình và diện tích đất sản xuất có ảnh hưởng đáng kể đến thu nhập của hộ. Từ kết quả nghiên cứu, bài viết đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm đa dạng hóa sinh kế, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và cải thiện thu nhập cho hộ gia đình ở tỉnh Đồng Tháp trong thời gian tới.

Bài viết “Tổ chức chính quyền địa phương ở Việt Nam từ thế kỷ XV đến thế kỷ XIX và giá trị kế thừa” của TS. Phạm Thị Thu Hiền tập trung phân tích quá trình tổ chức và quản lý chính quyền địa phương trong các triều đại phong kiến Việt Nam từ thời Hậu Lê đến thời Nguyễn. Qua việc khảo cứu lịch sử, bài viết làm rõ vai trò quan trọng của chính quyền địa phương trong bộ máy nhà nước phong kiến, đồng thời chỉ ra những nguyên tắc tổ chức nhằm bảo đảm sự thống nhất quyền lực và hiệu quả quản lý từ trung ương đến địa phương. Tác giả phân tích việc phân định các cấp quản lý, quy định chức năng, thẩm quyền của từng cấp chính quyền cũng như cơ chế phối hợp và giám sát giữa các cơ quan trong hệ thống quản lý nhà nước thời phong kiến. Những nội dung này cho thấy tư duy tổ chức bộ máy nhà nước của các vương triều phong kiến Việt Nam đã có sự chặt chẽ và phù hợp với yêu cầu quản lý xã hội trong từng giai đoạn lịch sử. Không chỉ dừng lại ở việc tái hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương trong lịch sử, bài viết còn làm nổi bật những giá trị kế thừa đối với quá trình xây dựng và hoàn thiện chính quyền địa phương ở Việt Nam hiện nay. Từ góc nhìn lịch sử và quản trị nhà nước, nghiên cứu góp phần cung cấp thêm cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc đổi mới tổ chức, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của chính quyền địa phương trong bối cảnh hiện nay.

Bài viết “Các hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư của Việt Nam và định hướng hoàn thiện trong kỷ nguyên mới” của ThS. Ngô Trọng Quân tập trung phân tích quá trình hình thành, phát triển và hoàn thiện hệ thống các hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư của Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. Từ hiệp định đầu tiên được ký kết với Italy vào năm 1990, Việt Nam đã từng bước mở rộng và đa dạng hóa các cam kết quốc tế liên quan đến đầu tư nhằm tạo dựng môi trường pháp lý ổn định, minh bạch và thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài. Bài viết làm rõ những thay đổi nổi bật trong cách tiếp cận và nội dung của các hiệp định đầu tư qua từng giai đoạn, đặc biệt là các cam kết về mở cửa thị trường, tiêu chuẩn đối xử với nhà đầu tư nước ngoài và cơ chế giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư với quốc gia tiếp nhận đầu tư. Qua đó, tác giả cho thấy vai trò quan trọng của các hiệp định này trong việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan, đồng thời góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam. Trong bối cảnh các dòng vốn đầu tư quốc tế đang có xu hướng dịch chuyển mạnh mẽ, bài viết cũng đề xuất một số định hướng hoàn thiện hệ thống hiệp định đầu tư của Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Nghiên cứu có giá trị tham khảo đối với quá trình hoạch định chính sách, hoàn thiện thể chế pháp lý và nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam hiện nay.

Các bài viết được giới thiệu trong số tạp chí lần này không chỉ góp phần bổ sung cơ sở lý luận và thực tiễn cho nghiên cứu Kinh tế học và Luật học, mà còn gợi mở nhiều vấn đề đáng quan tâm đối với quá trình phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Thông qua những cách tiếp cận đa chiều, các nghiên cứu đã phản ánh những chuyển động của đời sống kinh tế - xã hội và yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật ở Việt Nam hiện nay. Từ đó, chuyên mục mang đến nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà nghiên cứu, giảng viên, học viên và bạn đọc quan tâm đến các vấn đề kinh tế, pháp lý và quản trị phát triển.

Lê Minh