Cuốn sách trước hết phản ánh sự thay đổi những quan niệm về văn học và phương pháp tiếp cận sáng tác văn học qua các giai đoạn, đồng thời trình bày khái quát lịch sử lí luận, phê bình văn học Việt Nam từ khởi đầu đến nay.

Từ tổng quan những nét chính của bối cảnh đời sống lí luận, phê bình văn học cùng với cách tiếp cận văn học, cuốn sách nhấn mạnh đến tư tưởng và phương pháp phê bình của các tác giả tiêu biểu. Bên cạnh đó, những sự kiện quan trọng khác của đời sống lí luận, phê bình văn học, những cuộc tranh luận, các sự kiện xã hội, văn hóa có tác động mạnh đến đời sống lí luận, phê bình văn học một thời cũng được trình bày tương đối rõ nét.