Nâng cao nhận thức, chủ động chuyển đổi số

Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những đột phá quan trọng hàng đầu, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy và tạo chuyển biến trong hành động của toàn hệ thống.

Đối với các cơ quan hoạt động trong lĩnh vực xuất bản và khoa học xã hội, chuyển đổi số không chỉ là việc chuyển tài liệu giấy sang dạng điện tử. Quan trọng hơn, đó là quá trình thay đổi phương thức quản lý, tổ chức công việc, lưu trữ, khai thác và chia sẻ nguồn dữ liệu khoa học, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động chuyên môn và phục vụ tốt hơn nhiệm vụ nghiên cứu, xuất bản, phổ biến tri thức.

Từ nhận thức đến hành động cụ thể

Quán triệt tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội đang từng bước cụ thể hóa chuyển đổi số bằng những nhiệm vụ thiết thực, trong đó chú trọng rà soát, thống kê, số hóa và chuẩn hóa hồ sơ, tài liệu, sản phẩm khoa học và dữ liệu thuộc phạm vi quản lý.

Theo kế hoạch số hóa, các nhóm dữ liệu được xác định tập trung vào hai lĩnh vực chính là quản lý khoa học và hợp tác quốc tế. Trong đó có hồ sơ chương trình, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; sản phẩm nghiên cứu, báo cáo tư vấn chính sách; hồ sơ hội nghị, hội thảo, tọa đàm khoa học; dữ liệu chuyên gia, nhà khoa học; hồ sơ hợp tác, thỏa thuận quốc tế, đoàn ra, đoàn vào và các dữ liệu liên quan.

Việc triển khai được thực hiện theo hướng “Đúng, Đủ, Sạch, Sống”, bảo đảm dữ liệu sau khi số hóa không chỉ được lưu trữ mà còn có thể tìm kiếm, tổng hợp, thống kê, kết nối và khai thác phục vụ công việc.

Chuyển đổi số được cụ thể hóa bằng những nhiệm vụ hàng tuần

Một điểm đáng chú ý trong kế hoạch số hóa là việc chuyển mục tiêu chung thành các nhiệm vụ, chỉ tiêu và tiến độ cụ thể theo từng tuần. Trong giai đoạn cao điểm từ ngày 20/8/2026 đến ngày 05/11/2026, các nhóm dữ liệu được phân loại, thống kê, đăng ký chỉ tiêu số hóa và tổ chức thực hiện theo từng giai đoạn.

Riêng nhóm dữ liệu quản lý hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đăng ký số hóa 2.740 trang trong giai đoạn cao điểm và 450 trang hồ sơ dữ liệu chuyên gia, nhà khoa học trong nước.

Cách làm này giúp các bộ phận chủ động xây dựng kế hoạch, phân công trách nhiệm, kiểm soát tiến độ và kịp thời kiểm tra chất lượng dữ liệu sau số hóa. Kết quả được cập nhật hằng tuần, bao gồm khối lượng hoàn thành, khối lượng lũy kế, tỷ lệ hoàn thành và những khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Như vậy, chuyển đổi số không còn là một nhiệm vụ mang tính khái niệm mà được chuyển thành những công việc cụ thể, có người thực hiện, có thời hạn, có sản phẩm và có kết quả kiểm tra.

Mỗi cán bộ là một chủ thể của chuyển đổi số

Nghị quyết 57-NQ/TW nhấn mạnh nhiệm vụ nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy và triển khai sâu rộng phong trào “học tập số”, nâng cao kiến thức khoa học, công nghệ và kiến thức số trong cán bộ, công chức và Nhân dân.

Tại Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội, nâng cao nhận thức về chuyển đổi số trước hết được thể hiện từ thói quen và phương thức làm việc của mỗi cán bộ, viên chức.

Từ việc sử dụng hiệu quả các công cụ số; quản lý hồ sơ điện tử; đặt tên, phân loại và lưu trữ tệp đúng quy định; cập nhật dữ liệu đầy đủ; đến việc kiểm tra, đối chiếu và bảo đảm an toàn thông tin, mỗi công việc đều có thể trở thành một phần của quá trình chuyển đổi số.

Chuyển đổi số vì vậy không phải nhiệm vụ riêng của bộ phận công nghệ thông tin, mà là trách nhiệm và sự tham gia của tất cả đơn vị, bộ phận và cá nhân trong cơ quan.

Số hóa để phục vụ tốt hơn công tác khoa học và xuất bản

Đối với Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội, dữ liệu là nguồn tài nguyên quan trọng phục vụ quản lý, nghiên cứu, biên tập, xuất bản và phổ biến tri thức.

Việc số hóa và chuẩn hóa giúp các nguồn tư liệu được bảo quản thuận lợi hơn, đồng thời tạo điều kiện để tìm kiếm, tổng hợp, đối chiếu và khai thác nhanh chóng. Dữ liệu được tổ chức khoa học cũng tạo nền tảng cho việc phát triển các sản phẩm thông tin, xuất bản trên môi trường số và từng bước nâng cao hiệu quả quản lý.

Đây cũng là sự chuyển đổi từ tư duy “lưu trữ tài liệu” sang “quản trị và khai thác dữ liệu”.

Trong kế hoạch số hóa, tài liệu sau khi được số hóa phải được kiểm tra chất lượng, gắn thông tin mô tả, thống nhất tên tệp và cấu trúc thư mục; đối với tài liệu phù hợp, thực hiện chuẩn hóa định dạng để thuận lợi cho việc lưu trữ, tìm kiếm và khai thác. Những yêu cầu này góp phần hình thành nguồn dữ liệu có cấu trúc, có khả năng kết nối và sử dụng lâu dài.

Nâng cao nhận thức để chuyển đổi số đi vào thực chất

Nghị quyết 57-NQ/TW xác định thể chế, nhân lực, hạ tầng, dữ liệu và công nghệ chiến lược là những nội dung trọng tâm, cốt lõi của quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đối với Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội, quá trình này cần được thực hiện đồng bộ giữa con người - quy trình - dữ liệu - công nghệ. Trong đó, nâng cao nhận thức là điều kiện quan trọng để các giải pháp kỹ thuật thực sự phát huy hiệu quả.

Mỗi cán bộ cần chủ động học hỏi, nâng cao kỹ năng số; mỗi đơn vị cần rà soát và chuẩn hóa quy trình công việc; mỗi hồ sơ, tài liệu cần được quản lý khoa học; mỗi dữ liệu được tạo ra cần được cập nhật, bảo đảm chất lượng và sử dụng đúng mục đích.

Qua đó, chuyển đổi số từng bước trở thành một phương thức làm việc thường xuyên, góp phần đổi mới hoạt động của Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội, nâng cao hiệu quả công tác khoa học, xuất bản và phổ biến tri thức.

Nâng cao nhận thức - thay đổi phương thức làm việc - chuẩn hóa dữ liệu - khai thác hiệu quả công nghệ chính là những bước đi cụ thể để Nhà xuất bản và Tạp chí Khoa học xã hội góp phần thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, xây dựng môi trường làm việc hiện đại, chuyên nghiệp và từng bước thích ứng với yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên số.