Công trình nghiên cứu của TS. nguyễn Ngọc Mai và nhóm tác giả chia thành ba phần:

Phần 1: các nội dung lý luận

Bằng các thao tác đi sâu vào khảo sát và phân tích biến đổi TGTT trên các khía cạnh cơ sở tôn giáo, niềm tin và thực hành nghi lễ tôn giáo và đội ngũ các chủ thể thực hành nghi lễ tôn giao dân gian, công trình nghiên cứu đã chỉ ra những nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự biến đổi tôn giáo nói chung và tôn giáo dân gian nói riêng.

Phần 2: các đánh giá trên cơ sở khảo sát thực tiễn

Các đánh giá được rút ra qua những số liệu, minh chứng từ thực tiễn đã cho thấy tôn giáo dân gian cũng đã và đang có sự đảo chiều về vai trò trưởng nam và vai trò giới trong thực hành thờ cúng tổ tiên, thần thánh. Ở khía cạnh khác sự tăng trưởng của niềm tin vào vai trò và chức năng của tổ tiên ở người Việt Nam trong nhiều chục năm trở lại đây đã kéo theo hàng loạt các hoạt động: viết lại gia phả tộc họ; làm lễ phả độ gia tiên, gọi hồn, áp vong; tìm mộ; tạ mộ, đi tìm lại mộ người thân đã mất; tìm hài cốt liệt sĩ; Cùng với các hoạt động mang tính tâm linh tôn giáo khác như cầu an giải hạn và thờ cúng thần tài ở quy mô gia đình, cộng đồng đã và đang phát triển hết sức mạnh mẽ. Điều này không chỉ thúc đẩy Gia tăng các hoạt động thực hành nghi lễ tại không gian tôn giáo mà còn kéo theo sự phục hồi tưng bừng của các lễ hội với quy mô từ lễ hội của làng, mà thành lễ hội vùng, miền, trong đó không tránh khỏi sự can thiệp ngày càng nhiều của phía các cơ quan chức năng đặc biệt là khu vực tộc người thiểu số đẫn đến cả hai mặt tích cực và tiêu cực đã và đang hiện diện ở hầu khắp các lễ hội văn hóa, tôn giáo. Chưa kể là cả những loại hình biến tướng thành hoạt động văn hóa quần chúng hơn là các thực hành nghi lễ tôn giáo thiêng liêng.

Phần 3: Đề xuất các giải pháp

Chủ yếu tập trung vào đề xuất các giải pháp cụ thể như giải pháp về quản lý nhà nước đối với tôn giáo dân gian và cơ chế ràng buộc với các hệ thống điện tư gia; giải pháp về xây dựng tu bổ cơ sở tôn giáo dân gian, quản lý tiền công đức , chính sách đối với các nghệ nhân dân gian liên quan đến thực hành nghi lễ tôn giáo…

Mặc dù chưa có quy mô khảo sát toàn bộ biến đổi ở các loại hình thuộc tôn giáo dân gian, song với những lựa chọn điển hình là hình thức thờ cúng tổ tiên, thờ thần, thánh công trình nghiên cứu của TS. Nguyễn Ngọc Mai và các cộng sự đã cung cấp rất nhiều những thông tin đáng tin cậy và nhiều luận giải trung thực, sắc xảo đáng suy ngẫm trước thực tế có nhiều lệch chuẩn trong thực hành tôn giáo hiện nay.

Trân trọng giới thiệu đến bạn đọc!