Với vị trí địa kinh tế, địa chính trị quan trọng kết nối giữa các không gian biển châu Á và thế giới, Biển Đông đang trở thành mối quan tâm của nhiều chủ thể khác nhau, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc, kéo theo các nước khác cùng tham gia. Biển Đông gắn với tương lai phát triển của khu vực châu Á, được ví như “Địa Trung Hải” của châu Á, đang nảy sinh nhiều điểm nóng khi các nước trong khu vực khai thác vị trí của vùng biển này trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Đặc biệt, ở Biển Đông có nhiều quần đảo lớn, trong đó có Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam, có vị trí vô cùng quan trọng đối với khu vực và quốc tế.

Trong thập niên thứ hai của thế kỷ XXI, khu vực Biển Đông liên tiếp diễn ra những tranh chấp giữa Trung Quốc, các nước lớn và các nước ven Biển Đông. Nhận thức được ý nghĩa chiến lược của Biển Đông, Việt Nam và các nước Đông Nam Á đã thực hiện một loạt các biện pháp để bảo vệ quyền lợi của mình ở Biển Đông, cả song phương và đa phương. Những tranh chấp lãnh thổ biên giới biển và hàng hải phức tạp chồng chéo ở Biển Đông đang trở thành thách thức an ninh nghiêm trọng trong khu vực Đông Nam Á, lôi kéo nhiều cường quốc bên ngoài và gây chia rẽ giữa các nước trong khu vực, chủ yếu xoay quanh trục cạnh tranh Mỹ - Trung đối với vùng biển này. Nhìn chung, quan hệ quốc tế ở khu vực Biển Đông hiện nay xoay quanh các cặp quan hệ: Mỹ - Trung Quốc, Trung Quốc - ASEAN, Mỹ - ASEAN và quan hệ Trung Quốc - ASEAN - Mỹ, kéo theo đó là nhiều chủ thể khác như Nhật Bản, Ấn Độ, Nga, Australia và một số nước châu Âu. Cạnh tranh quyết liệt Mỹ - Trung ở Biển Đông đang làm thay đổi cục diện khu vực và thế giới, khiến sức mạnh mềm của Trung Quốc bị ảnh hưởng, củng cố vị trí lãnh đạo của Mỹ ở châu Á trong các diễn đàn khu vực ASEAN (ARF) và hội nghị thượng đỉnh Đông Á (EAS), ảnh hưởng lên cả lập trường của những nước khác, đặc biệt là những nước có mối quan hệ gần gũi với Mỹ như Nhật Bản, Ấn Độ, Australia, đẩy Nga xích lại gần Trung Quốc để cân bằng ảnh hưởng ở khu vực Biển Đông nói riêng và châu Á nói chung.

Đối với Việt Nam, Biển Đông đóng vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh - quốc phòng. Biển Đông đem lại cho Việt Nam nhiều lợi thế về tài nguyên, về vị trí địa kinh tế, địa chiến lược đặc biệt. Trong giai đoạn cải cách mở cửa, biển đã giúp Việt Nam chủ động mở rộng quan hệ giao thương kinh tế, đem lại các nguồn lực phát triển kinh tế thuận lợi trong hơn 3 thập niên vừa qua. Nằm ở khu vực Biển Đông, Việt Nam đang được hưởng những lợi thế về vị trí địa lý và tài nguyên biển rất quan trọng bởi đây là tuyến đường giao thông biển huyết mạch nối liền Thái Bình Dương - Ấn Độ Dương, châu Âu - châu Á, Trung Đông - châu Á. Trong bối cảnh quốc tế và khu vực có nhiều biến động, Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều khó khăn trong việc quản lý lãnh hải, quản lý biển, khai thác biển, xử lý các mối quan hệ ngoại giao liên quan đến biển với Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Mỹ và nhiều nước khác, vấn đề bảo vệ chủ quyền tại Hoàng Sa và Trường Sa…

Cuốn sách chuyên khảo Biển Đông trong quan hệ quốc tế hiện nay và đối sách của Việt Nam đề cập các mối quan hệ quốc tế cơ bản đang diễn ra liên quan đến Biển Đông, đánh giá, phân tích và dự báo các vấn đề diễn ra trong thời gian tới, từ đó đề xuất giải pháp và lợi ích sự lựa chọn chính sách của Việt Nam trong bối cảnh quốc tế và khu vực hết sức phức tạp và khó lường trong thập niên thứ 3 của thế kỷ XXI.

Nhà xuất bản Khoa học xã hội xin trân trọng giới thiệu!