Nhà Xuất bản Khoa học xã hội
Tìm kiếm sách
Liên kết website

HỒ SƠ NHỮNG HẠT GIỐNG BÍ MẬT - nghiên cứu nhân vật lịch sử tiếp cận từ tư liệu ký ức và phương pháp xã hội học lịch sử

12/01/2022

Cuốn sách Hồ sơ những hạt giống bí mật do Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam liên kết xuất bản cùng Nhà xuất bản Khoa học xã hội vừa ra mắt bạn đọc. Đây là công trình nghiên cứu rất mới, được thực hiện bởi Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam trong một thập kỷ vừa qua, về đoàn du học sinh Việt Nam đầu tiên đến Liên Xô vào năm 1951.

Chương trình tập hợp Hồ sơ “Những hạt giống bí mật” một thập kỷ

Năm 1951, ngay sau khi Liên Xô thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam, Chính phủ Việt Nam đã cử đoàn du học sinh đầu tiên gồm 21 người đến Liên Xô để học tập về khoa học kỹ thuật, nhằm chuẩn bị “những hạt giống đầu tiên” cho nền kinh tế - xã hội xã hội chủ nghĩa. Vì yêu cầu bí mật của chuyến đi nên trong các cơ quan lưu trữ Việt Nam hiện chưa tìm thấy những tài liệu có liên quan.

Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam đã thiết lập một chương trình tập hợp hồ sơ về đoàn du học sinh Liên Xô đầu tiên này. Đây là cuộc tìm kiếm bền bỉ, tỉ mỉ tư liệu hồi ức, với hàng trăm cuộc phỏng vấn nhân chứng lịch sử và khai thác tư liệu lưu trữ tại Trung tâm lưu trữ của Nga. Chương trình kéo dài 10 năm, từ năm 2010 đến năm 2021, với kết quả là cuốn sách Hồ sơ những hạt giống bí mật ra đời. Hai tác giả Nguyễn Thanh Hóa và Trần Bích Hạnh đã đóng góp nhiều công sức cho công trình này.

Những hạt giống bí mật

Đoàn du học sinh Liên Xô đầu tiên gồm 21 người. Họ là các trí thức, công nhân kỹ thuật xuất thân từ nhiều thành phần xã hội khác nhau: gia đình tiểu tư sản, tư sản, quan lại, địa chủ, nhà nho, nông dân và công nhân… Điểm đặc biệt là, họ đều được đào tạo về khoa học và kỹ thuật trong nền giáo dục Pháp, ở trình độ cao đẳng, đại học và trung học chuyên nghiệp.

Với ý chí quyết tâm học tập để đóng góp xây dựng nước Việt Nam mới độc lập, tự do, những du học sinh này đều hết mình học tập thành tài. Trên cơ sở tri thức đã tích lũy trong nước, họ tiếp thu vững chắc các tri thức khoa học, kỹ thuật tiên tiến của Liên Xô cùng tư tưởng xã hội chủ nghĩa. Khi về nước, những hạt giống này đều nảy mầm, đơm hoa, kết trái, trở thành nòng cốt trên lĩnh vực được đào tạo như y học, dược, chế tạo vũ khí, cơ khí, hóa chất, địa chất, nông nghiệp, khai mỏ, kinh tế - tài chính…

Các trí thức xã hội chủ nghĩa này là những nhân tố đầu tiên mở đầu cho cuộc giao lưu văn hóa, tiếp thu mô hình giáo dục xã hội chủ nghĩa từ Liên Xô qua con đường du học tại Việt Nam nửa cuối thế kỷ XX. Họ là hiện thân sự kết hợp của những tinh hoa trong nền giáo dục phương Tây và nền giáo dục xã hội chủ nghĩa để hình thành nên một thế hệ trí thức mới ở Việt Nam, đóng góp lớn vào sự nghiệp giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước. Trong đó phải kể đến những những trí thức lớn, nhà khoa học kỹ thuật đầu ngành như GS.TS. Nguyễn Trinh Cơ, GS. Phạm Đồng Điện, GS. Nguyễn Sĩ Quốc, GS.TS. Trần Linh Sơn, GS.TS. Nguyễn Duy Thước, Thiếu tướng Phạm Như Vưu v.v…

Tầm nhìn xa về xây dựng nguồn nhân lực trình độ cao

Năm 1951, mặc dù cuộc kháng chiến chống Pháp đang diễn ra rất quyết liệt, nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có tầm nhìn xa đối với vấn đề nguồn nhân lực. Người và Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa căn cứ vào trình độ, tài năng, đạo đức để lựa chọn ra những hạt giống tốt, gửi đi du học tại Liên Xô - đất nước có nền khoa học kỹ thuật tiên tiến nhất của thế giới lúc đó. Từ đó, chúng ta đã có được những trí thức tinh hoa, cốt cán khai mở nền khoa học kỹ thuật và đảm lãnh trọng trách kiến thiết nước Việt Nam mới. Bài học đó đến nay vẫn còn nguyên giá trị, nhất là trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay./.

 

Các tin đã đưa ngày: